Hıdırellez : Ruz-I Hızır (Hızır Günü)
Hıdırellez : Ruz-I Hızır (Hızır Günü)
Hızır ile İlyas kimi kaynaklarda farklı iki kişi kimi kaynaklarda ise aynı kişiler ve İlyas zamanla Hızır adını alıyor. Hatta Allah'ın yardımıyla doğuya seferler düzenleyen Zülkarneyn'ın da kardeşi olduğu düşüncesi vardır.
İşin özü Hıdırellez, Hızır ya da İlyas veya Hızır ile İlyas'ın öyküsü. Çünkü kaynakların çoğu Hıdırellez gününü ikisinin buluştuğu gün olarak anlatır. Çok eskilere dayanan, kelimenin tam karşılığı ile, kadim bir öyküdür. Dilden dile, ağızdan ağıza aktarıla aktarıla günümüze gelmiş bir öyküdür.
°
Rivayet odur ki Hızır ile İlyas iki kardeştir. Bir sefer esnasında yollarını kaybederler ve çağıl çağıl akan bir derenin yanına gelirler. Karınlarını doyurmak için çıkınlarından kurutulmuş balık çıkarırlar ve derede yıkayarak yemeye hazırlanırlar. Ama kuru balık suya girince birden canlanır, ellerinden kayar gider. Hızır ve İlyas böylece ab-ı hayat suyunu bulduklarını anlarlar.
Bu sudan içtikleri sırada bir melek inerek onlara sonsuza kadar yaşayacaklarını ama Hızır’ın karada, İlyas’ın da denizde zor durumda olanlara yardımcı olacağını söyler. Böylece iki kardeş ayrılırlar.
Fakat gel zaman git zaman iki kardeşin özlemi öyle ağır basar ki birbirlerine kavuşamadıkları her gün üzüntüden kahrolurlar. Bunun üzerine melek tekrar gelerek iki kardeşe yılda bir gün bir araya gelebileceklerini bildirir.
Birbirlerini seven bu iki ölümsüz kardeşin bir araya geldikleri gün üzüntülerinden boynunu büken çiçeklerin canlandığı, tabiata bir neşe geldiği varsayılır.
O gün bugündür. 5 Mayıs. Buluşma kutlu olsun, bahar bize neşe olsun.
Günümüzde Hıdırellez
Zamanla bu iki kardeşin buluşma günleri, yani bugün, Hıdırellez adını alır. Bu buluşma çeşitli ritüeller ile kutlanır. Örneğin, bir dileği olanlar bu buluşmanın mutluluğuyla dileklerinin gerçekleşeceğine inanır, ağaçlara caput bağlar, dilek kağıdı bağlar, dallara nazar boncugu asarlar, yumurtalar boyanır.
Hıdırellez Gecesi ve Günü Neden Önemlidir?
Hıdırellez gecesi değer verilen, kutsallık atfedilen bir gece olarak gönüllerdeki yerini alan bir gecedir. Hıdırellez gecesi Hızır’ın uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere feyiz, bolluk ve bereket vereceği inancıyla çeşitli uygulamalar yapılır. Örneğin, yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. Bir dileği, isteği olanlar istediklerinin küçük bir modelini yaparlarsa, dileklerini ağaçlara asarlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar. Ayrıca ateş yakıp dilek dilemek ve damevamında ateşin üzeriden atlamak da bir diğer ritüeldir.
Kutlama Mekanı
Hıdırellez kutlamaları genel olarak ferah, geniş alanlarda, meydanlarda, yeşillik, ağaçlık alanlarda, su kenarlarında, bir türbe ya da yatırın yanında, etrafında yapılmaktadır. Bu gibi yerlere bu nedenle Hıdırlık denildiği de olur.
°
"Zihnimdekiler" adlı romanimda şunu yazdım:
"İçimden kapital toplumun insanı ezen düzenine lanetler okudum. Sinirlendim. Belli etmemeye çalıştım. Ne de olsa elimden bir şey gelmezdi. Böyle gelmiş ve ne yazık ki böyle gidiyordu. Ve ben artık dünyayı değiştirmek için uğraşan, devrim, emek, hak, hukuk diyen haşarı üniversiteli kız çocuğu değildim. Hızır ile İlyas’ın buluşup baharı müjdelemesinden, bize umut vermesinden, güzel dilekler dilememizden bir gün sonra devrimcilerin en güzellerinin darağacında asıldıkları, umutlarımızın söndürüldüğü, dileklerimizin koparıldığı bu ülkede ben kimdim? Ben aklının altın defterini, mecburen kapamış biriydim. İçinde bulunduğu medya sistemin maaşlı bir çalışanıydım. Annemin ve babamın biricik kızıydım. Sıradan, kendi hâlinde gazeteci bir kızdım. Müdür’ün sorgusuz sualsiz beni buralara gönderdiği bir çalışanıydım. İçim daraldı... "
Ve ne yazik ki 5 Mayıs'ta onlar kavuştu, dünyaya baharı müjdeledi ve gecesinin sabahında devrimcilerin en güzeli asıldı.
Evet, Hıdırellez güzel geldi ama insanin baharı hep uzakta. Yine de pek çok kültürde, anlatıda farklı isimler alsa da Hıdırellez yüreğimize umut tohumları ektiği için iyi ki var, iyi ki geldin. Hoş geldi. Bu gün dileklerimiz hep iyiden, güzelden yana olsun. Toprağın, suyun bereketi bol olsun. Doğa Ana'ya zarar vermeyelim, yere bir çöp dahi atmayalım, tükürmeyelim. Doğa Ana da ona zarar verenlere rağmen bizi korusun. Bu kadim bayram hepimize kutlu olsun.
Yorumlar
Yorum Gönder